Νέος νόμος εθνικής ασφάλειας του Χονγκ Κονγκ και η επίθεση στην ελευθερία του λόγου

Νέος νόμος εθνικής ασφάλειας του Χονγκ Κονγκ και η επίθεση στην ελευθερία του λόγου

Τον Ιούνιο του 2020 και ενώ ολόκληρος ο κόσμος βρισκόταν αντιμέτωπος με την απειλή μιας πρωτοφανούς για τα σύγχρονα δεδομένα πανδημίας,στην Κίνα και συγκεκριμένα στην περιφέρεια του Χονγκ Κονγκ επιβαλλόταν ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο εθνικής ασφαλείας. Στις 6 Ιανουαρίου του 2021 βάσει του συγκεκριμένου νόμου συνελήφθησαν αιφνιδιαστικά 53 άτομα, τα οποία όπως αποδείχθηκε αργότερα έχουν δεσμούς/συνδέονται με τη δημοκρατική αντιπολίτευση του Χονγκ Κονγκ και είχαν λάβει μέρος είτε ως απλοί συμμετέχοντες ή οργανωτές στις παράτυπες προκριματικές εκλογικές διαδικασίες¹ που οργανώθηκαν λίγους μήνες πριν, ώστε να αναδειχθούν οι υποψήφιοι των εκλογών του Νομοθετικού Συμβουλίου του Χονγκ Κονγκ². Η κίνηση αυτή των αρχών θεωρήθηκε από πολλούς ως επίθεση στην δημοκρατική αντιπολίτευση καθώς και ως οργανωμένη κυβερνητική προσπάθεια καταστολής των επικριτών της.

Από την πρώτη στιγμή σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, νομοθέτες, δικηγόροι και συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών είχαν αναφερθεί στο πως η συγκεκριμένη νομοθεσία υπονόμευε την αυτονομία των πολιτικών αρχών του Χονγκ Κονγκ και πως επέτρεπε στο Πεκίνο να αυξήσει εκθετικά τον έλεγχο του στην περιοχή, παραβιάζοντας το καθεστώς
ημι-αυτονομίας και του φρονήματος <<μια χώρα,δύο συστήματα>> βάσει των οποίων είχε συμφωνηθεί η παραχώρηση της περιφέρειας του Χονγκ Κονγκ από την Μεγάλη Βρετανία στην Κίνα το 1997. Οι επιπτώσεις της εφαρμογής του συγκεκριμένου νόμου και οι πρώτες συλλήψεις βάσει αυτού έγιναν λίγες μέρες μετά την ψήφισή του κατά τις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν την 1 Ιουλίου, ημέρα επετείου της επανόδου της κινεζικής κυριαρχίας στο Χονγκ Κονγκ.

Τα άρθρα που περιείχε το συγκεκριμένο νομοθέτημα κρατήθηκαν κρυφά μέχρι και λίγο πριν την κατάθεση και εσπευσμένη επικύρωση του νόμου από τις κινεζικές αρχές.Το αμφιλεγόμενο περιεχόμενο ωστόσο αυτού του νόμου ίσως να δικαιολογεί τη στάση αυτή των πολιτικών ιθυνόντων.

Τι περιέχει όμως ο συγκεκριμένος νόμος και τι είναι αυτό που τον καθιστά τόσο αμφιλεγόμενο;

Συνολικά, το νομοθετικό αυτό πλαίσιο αποτελείται από 66 άρθρα αρκετά εκ των οποίων έχουν προκαλέσει τις αντιδράσεις τόσο εγχώριων προσωπικοτήτων όσο και παραγόντων του εξωτερικού (ξένες κυβερνήσεις, ΜΚΟ κλπ). Ίσως το κεντρικό ζήτημα ωστόσο του κειμένου αυτού να είναι πόσο γενικά και αόριστα συστήνονται/περιγράφονται τα <<παραπτώματα>> για τα οποία κάποιος μπορεί να κατηγορηθεί.

Οι βασικές κατηγορίες παράνομων συμπεριφορών που συστήνονται και αφορούν ζητήματα εθνικής ασφάλειας είναι : (α) συμμετοχή σε/οργάνωση προσπάθειας απόσχισης από την υπόλοιπη κινεζική επικράτεια, (β) προσπάθεια υπονόμευσης της δύναμης ή της εξουσίας της κεντρικής κυβέρνησης της Κίνας, (γ) συμμετοχή σε ή οργάνωση τρομοκρατικών πράξεων και (δ) συνωμοσία με ξένες ή εξωτερικές δυνάμεις εναντίον των εθνικών συμφερόντων της Κίνας. Αντίθετα με το πόσο ευρύ είναι το φάσμα που καλύπτουν οι συγκεκριμένες κατηγορίες, το τιμωρητικό κομμάτι της νομοθεσίας δεν φαίνεται να εμφανίζει την ίδια ασάφεια καθώς οι ποινές για τους καταδικασμένους κυμαίνονται από φυλάκιση μερικών ετών εώς και ισόβια κάθειρξη.

Ο νόμος προβλέπει επίσης τη σύσταση <<Γραφείου Υπεράσπισης της Εθνικής Ασφάλειας>> (σε συνδυασμό με την σύσταση ειδικής Επιτροπής) στο Χονγκ Κονγκ, το οποίο θα είναι επανδρωμένο με αξιωματούχους διορισμένους απευθείας από την κεντρική κινέζικη κυβέρνηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι συγκεκριμένοι δεν θα βρίσκονται υπό την επίβλεψη κάποιας τοπικής αρχής της πόλης και άρα δεν δύναται να είναι υπόλογοι ενώπιων τους (όπως ορίζεται από το άρθρο 60).

Μεταξύ άλλων προβλέπεται ότι αναλόγως της σοβαρότητας της εκάστοτε υπόθεσης, οι κατηγορούμενοι μπορούν να κληθούν να παραστούν σε δίκη που θα πραγματοποιηθεί στο Πεκίνο (ξεφεύγοντας με αυτόν τον τρόπο από την αρμοδιότητα του Χονγκ Κονγκ) ή να πρέπει να υποστούν δίκη ‘κεκλεισμένων των θυρών’, κυρίως εάν θεωρηθεί πως υπάρχει κίνδυνος έκθεσης κρατικών μυστικών. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η κεντρική κυβέρνηση της Κίνας έχει έρθει πολλές φορές τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με κατηγορίες για κακοποίηση και βασανιστήρια φυλακισμένων και συλληφθέντων.

Το σημείο ωστόσο που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις σε παγκόσμια πλέον κλίμακα είναι το άρθρο 38 του νομοθετικού κειμένου που αναφέρει ότι υπάρχει η δυνατότητα να διωχθούν ποινικά ακόμα και άτομα που δεν διαθέτουν κινεζική υπηκοότητα ή δεν βρίσκονται στην κινεζική περιφέρεια.Αυτό σημαίνει πως εφόσον κάποιος θεωρηθεί ύποπτος για μία από τις κατηγορίες που έχουν προαναφερθεί μπορεί να εκδοθεί ένταλμα εναντίον του (και σε διεθνές επίπεδο) είτε βρίσκεται στην κινεζική περιφέρεια (ανεξαρτήτως αν είναι μόνιμος κάτοικος/υπήκοος) είτε όχι.  Σημειώνεται μάλιστα πως η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ κατά τις έρευνες έχει δικαίωμα να απευθυνθεί και σε μεγάλες εταιρίες για τη συνεργασία τους σχετικά με την παροχή πληροφοριών, κάτι που είχε ως συνέπεια μερικοί να σπεύδουν να διαγράψουν παλαιότερες αναρτήσεις τους σε κοινωνικά δίκτυα που υπό το νέο νομικό καθεστώς μπορεί να θεωρηθούν παράνομες/ποινικά διωκόμενες.

Αρκετοί ακτιβιστές/στριες, λόγιοι και πολιτευόμενοι βλέποντας τον κλοιό γύρω τους να στενεύει προτίμησαν να εγκαταλείψουν τη χώρα ώστε να συνεχίσουν να διαδίδουν το αίτημα τους για περισσότερη δημοκρατία.Όσοι έμειναν πίσω συνεχίζουν τον δικό τους αγώνα με την ελπίδα ότι τα πλήθη που διαδήλωσαν στο Χονγκ Κονγκ το καλοκαίρι του 2019 δεν έχουν χάσει την πίστη τους και την επιθυμία τους για το δίκαιο.Η πλειοψηφία της παγκόσμιας κοινότητας εξαρχής εξέφρασε την αποδοκιμασία της, με πολλές χώρες να λαμβάνουν μέτρα κυρώσεων έναντι της Κίνας .Αυτό που μένει ωστόσο να δούμε πλέον είναι εάν και εφόσον η κυβέρνηση του Πεκίνου θα λάβει υπόψη τις εξωτερικές πιέσεις που δέχεται. Και αν όχι ,τι παραπάνω θα πρέπει να γίνει ώστε να διασωθεί η ελευθερία (πολιτικής) έκφρασης στο Χονγκ Κονγκ.

Σημειώσεις

¹Οι <<παράνομες>>  προκριματικές εκλογές της αντιπολίτευσης θεωρήθηκαν προσπάθεια υπονόμευσης της κυβερνητικής εξουσίας για αυτό και συνελήφθησαν οι φερόμενοι συμμετέχοντες/οργανωτές.

²Η συγκεκριμένη εκλογική διαδικασία τυπικά θα πραγματοποιούταν το 2020 ωστόσο ακυρώθηκε από τις Αρχές του Χονγκ Κονγκ λόγω της πανδημίας.