Η εξουσία διαφθείρει

Η εξουσία διαφθείρει

Κι αν όλο το νόημα είναι η εξουσία, μένει χώρος για τις αξίες, τα ιδανικά, την αξιοπρέπεια; Μένει χώρος για μας; Είμαι 23 χρονών και μεγάλωσα σε μία κοινωνία, που προστάζει πως ο δύσκολος δρόμος είναι αυτός, που θα με κάνει τελικά ευτυχισμένη, σε έναν κόσμο, που ο συμβιβασμός και η δική μου «ησυχία» θα μου φέρουν -ίσως- μελλοντικά,  μία προοπτική εξέλιξης. Τι γίνεται όμως, εάν αυτός ο δρόμος είναι κατά βάσιν λάθος; Εάν όλη αυτή η υποχρεωτικά δύσκολη πορεία προς μία υποφερτή ζωή είναι ψεύτικη και έχει χαραχθεί βαθιά στο συλλογικό μας ασυνείδητο;

Όντας μαθήτρια, θυμάμαι την χαρακτηριστική φράση των περισσότερων καθηγητών μου: Το 20 είναι για τον Θεό, το 19 για μένα και το 18 για τον άριστο της τάξης. Η νοοτροπία αυτή συνεχίστηκε και στις πανεπιστημιακές μου σπουδές, όπου πολλοί καθηγητές επικαλούμενοι την αυθεντία της γνώσης τους, αντί να μεταλαμπαδεύουν την εμπειρία τους και να δίνουν πραγματικές ευκαιρίες στους φοιτητές, προτιμούσαν τον «ευγενή εξευτελισμό» τους και την -διαφόρων ειδών- υποτίμηση, υπό το πρόσχημα της αξίας της παραδοχής ότι μόνο με την πίεση και τον ανταγωνισμό μπορείς τελικά να προχωρήσεις.

Την τελευταία εβδομάδα, η ηθοποιός Ζέτα Δούκα έκανε την δική της αρχή, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ολυμπιονίκη Σοφίας Μπεκατώρου, και μίλησε δημοσίως, για τον δικό της «ευγενή εξευτελισμό» (ψυχολογικό και σωματικό) από γνωστό Έλληνα ηθοποιό και σκηνοθέτη. Μας θυμίζει άραγε κάτι αυτό; Ορμώμενοι από την συγκεκριμένη εξομολόγηση και έπειτα από μία ακολουθία δηλώσεων ηθοποιών και καλλιτεχνών για δικά τους προσωπικά παρόμοια βιώματα, πολλοί άνθρωποι του χώρου της Τέχνης άνοιξαν μία συζήτηση για την σκληρότητα που επικρατεί στο θέατρο, τις παλιές συντηρητικές και «αυστηρές» -εάν θέλουμε να είμαστε επιεικείς- μεθόδους διαμόρφωσης ενός ηθοποιού.

Μεταξύ άλλων αναφέρθηκαν και κάποια περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο αυτόν, όμως αυτή τη φορά, έχει αξία να μιλήσουμε για ένα άλλο εξίσου σημαντικό είδος βίας, αυτήν, που μπορεί να μην καταπατά την γενετήσια ταυτότητα του ανθρώπου, αλλά παραβιάζει με ένα διαφορετικό, ύπουλο τρόπο την ψυχή. Χρειάζεται να είναι κανείς απότομος, άτεγκτος, απόλυτος, ακόμη και βίαιος για να κάνει κάποιον σκληρό -και με αυτοπεποίθηση- ηθοποιό, άνθρωπο, εργαζόμενο; Είναι υγιής η σύνδεση της αυτοπεποίθησης με την σκληρότητα;

Η συναισθηματική μνήμη είναι κάτι, που ξεκινάει σχεδόν από την στιγμή, που είμαστε στην κοιλιά της μητέρας μας. Ο καθένας δημιουργεί ένα πλέγμα βιωμάτων και διασυνδέσεων, που τελικά διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας, την προσωπικότητά μας, τους φόβους μας, τις αναστολές και τις φιλοδοξίες μας. Και αυτό το πλέγμα συνεχίζει να υφαίνεται καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής μας. Όταν λοιπόν -για να μιλήσουμε περισσότερο συγκεκριμένα- μία νεαρή ηθοποιός βρίσκεται σε έναν θίασο, με όλο τον ενθουσιασμό που έχει ένας καλλιτέχνης όταν ζει το θαύμα του θεάτρου, ξαφνικά έρχεται αντιμέτωπη με συμπεριφορές, που στόχο δεν έχουν να διδάξουν, αλλά να εκφοβίσουν, πώς ακριβώς θα αποκτήσει αυτοπεποίθηση; Και όταν μάλιστα, η κοινωνία έχει συντηρήσει την πρακτική της σκληρότητας ως την μόνη σίγουρη οδό προς την επιτυχία, πόσο υγιές είναι η αυτοπεποίθηση αυτή να οικοδομείται πάνω στον εκφοβισμό; Γιατί η δύναμη να πρέπει απαραίτητα να απορρέει από τις δύσκολες στιγμές μας και όχι από τις θετικές; Θα γινόταν κανείς λιγότερο δυνατός και σίγουρος, εάν βρισκόταν σε μία ομάδα, όπου ο καθοδηγητής δεν θα λάμβανε τον ρόλο της αυθεντίας αλλά εκείνον του δασκάλου, που με σοφία και εμπειρία θα μετέδιδε, με θετικό τρόπο, τις γνώσεις του, δημιουργώντας ένα κλίμα, στο οποίο κυρίαρχος θα ήταν ο συναγωνισμός και όχι ο ανταγωνισμός;

Όχι, ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα. Ναι, η βία φέρνει βία. Και ναι, έχει σημασία.

Η Ζέτα Δούκα, η Κατερίνα Γερονικολού, η Αλεξάνδρα Ταβουλάρη, η Φαίη Ξυλά, η Ευδοκία Ρουμελιώτη η Κατερίνα Παπουτσάκη και η Τζένη Ιωακειμίδου μίλησαν για τις δικές τους τραυματικές αναμνήσεις, που ακόμη θυμούνται από τον δημοφιλή ηθοποιό. Και ενώ πολύς κόσμος αγκάλιασε και άκουσε τα λόγια τους, υπήρξαν και οι άλλοι. Πάντα υπάρχουν οι άλλοι. Αυτοί που κρίνουν το φαίνεσθαι, αυτοί που δεν μπορούν να δεχθούν την αλήθεια των ανθρώπων και απαντούν με σχόλια χυδαία και φθονερά. Όσοι αφήνονται στο χάος των σεξιστικών και πατριαρχικών προτύπων. Όχι απαραίτητα γιατί τα πιστεύουν. Ούτε γιατί τους βολεύει. Αλλά γιατί συνήθισαν και γαλουχήθηκαν να ζουν με αυτά. Από πολύ μικρή ηλικία.

Αυτήν την στιγμή έχει ξεκινήσει ένας ηχηρός κύκλος φωνών. Φωνών που δεν θέλουν να μονοπωλήσουν την προσοχή, αλλά που θέλουν να πάψει πλέον η ησυχία. Μια συντηρητική κοινωνία κλείνει στόματα και απολαμβάνει την σιωπή. Τώρα είναι η ευκαιρία να μιλήσεις κι εσύ, ή μάλλον καλύτερα να ακούσεις. Εναπόκειται στο δικό σου χέρι το τι θα ακούσεις.