Dark humor: υπάρχει σωστό και λάθος;

Dark humor: υπάρχει σωστό και λάθος;

«Το χιούμορ είναι τραγωδία και χρόνος» … και θέση έρχομαι να συμπληρώσω.

Τα τελευταία χρόνια μια διαφορετικού είδους πανδημία πλήττει τον ταλαίπωρο τούτο πλανήτη : το άνοστο dark humor. Προσωπικά, λατρεύω το dark humor και επιδίδομαι σε αυτό- πολύ λιγότερο από όσο θα ήθελα, προκειμένου να μην τρομάξω όλους τους φίλους μου- και ξέρω να το εκτιμήσω όταν προέρχεται από κάποιον άλλο. Όμως κάποιοι έχουν μπερδευτεί, και νομίζουν πως κάθε είδους edgy” σχόλιο, που κάνει χρήση της επικαιρότητας, εμπίπτει στην κατηγορία του dark humor.

Σκοπός μου δεν είναι να παραστήσω κάποιου είδους comedy police. Αυτό που θα ήθελα να κάνω σε αυτό το άρθρο είναι να θέσω κάποια σαφή όρια ανάμεσα στο dark humor και στα προσβλητικά μη-αστεία. Εξάλλου, μου φαίνεται ότι υπάρχει αυτή η ανάγκη – ειδικά αυτή την εβδομάδα.

Προσωπική τραγωδία

Νομίζω πως όλοι θα συμφωνήσουν πως ένα πραγματικά καλό αστείο, αποτελεί κωμικοτραγικό σχόλιο για τον εαυτό μας αλλά και για την κοινωνία. Ένα τέτοιο σχόλιο προϋποθέτει εμπειρία εκ των έσω, δηλαδή προέρχεται από τις προσωπικές μας εμπειρίες, τις φοβίες μας και τις πιο «σκοτεινές» στιγμές μας, όχι τις εμπειρίες τρίτων. Για παράδειγμα, όταν κάποιος που δεν έχει άμεση σχέση με την τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου, κάνει πλάκα σε κάποιον που έχασε γονέα από τη φωτιά των διδύμων πύργων πως «έχει το σταχτί δέρμα του πατέρα του», μόνο άβολο μπορεί να είναι. Όσα χρόνια και αν περάσουν, ποτέ δε θα γίνει πραγματικά αστείο, ακόμη και αν δεν πληγώνει ανεπανόρθωτα κάποιον.

Σχολιασμός ή Bullying?

Το βασικό στοιχείο που καθορίζει το bullying στο σχολείο είναι:

η ύπαρξη «διαφοράς δύναμης» μεταξύ των μαθητών που εκφοβίζουν και εκείνων που υφίστανται τον εκφοβισμό (Merrell & Isava, 2008. Olweus, 1978. Salmivalli & Peets, 2009).

Αυτό το στοιχείο καθορίζει όλες τις χειριστικές συμπεριφορές σε όλα τα περιβάλλοντα ή κοινωνικά φαινόμενα. Το άτομο με την περισσότερη δύναμη, στοχεύει ως θύματά του τα άτομα που στο συγκεκριμένο context είναι πιο αδύναμα – κοινωνικά, πολιτικά, σωματικά. Ένα καλό παράδειγμα είναι όταν ένας πολιτικός ή ένας stand-up κωμικός, ανεβαίνει στη σκηνή και μιλά στοχευμένα για μειονότητες ή για συγκεκριμένα άτομα εντός τους.

In a blog entry posted on Tumblr, an audience member wrote that after Tosh told a series of jokes proclaiming that rape is always funny, she called out “Actually, rape jokes are never funny!” To which she claims Tosh replied:


“Wouldn’t it be funny if that girl got raped by like, five guys right now? Like right now? What if a bunch of guys just raped her…”

https://www.theguardian.com/culture/us-news-blog/2012/jul/11/daniel-tosh-apologises-rape-joke

Λογοπαίγνια

Το δηκτικό πολιτικό και κοινωνικό σχόλιο, ειδικά με βάση την επικαιρότητα, είναι η καρδιά του καλού χιούμορ. Όταν όμως κάποιος απλά χρησιμοποιεί ένα γεγονός, ονομαστικά, για να προκαλέσει «θόρυβο» γύρω από ένα αστείο, μόνο κωμικός δεν είναι. Είναι προσβλητικό, κακής αισθητικής και φαίνεται από χιλιόμετρα ότι η/ο κωμικός, απλά καιροσκοπεί.

Πότε βοηθά το dark humor;

Το dark humor –όταν προέρχεται από τα θύματα μιας τραυματικής εμπειρίας- μπορεί να αποτελέσει μία μέθοδο επιπλέον θεραπείας αλλά και επικοινωνίας και προσπάθειας να ξεπεραστεί το περιστατικό.

Όταν όμως δεν αφορά προσωπική μας εμπειρία αλλά συλλογικό τραύμα ή κοινωνικό φαινόμενα, η χρήση του πρέπει να είναι πολύ προσεκτική. Σκοπός δεν είναι ποτέ να γελάσουμε σε βάρος κάποιου θύματος, αλλά να αποτυπώσουμε τους θύτες ως γελοίους, την κατάσταση ως τραγελαφική και να σχολιάσουμε κάποια αντίδραση της κοινωνίας (στην παρακάτω περίπτωση, το victim blaming στη σεξουαλική παρενόχληση προς ενήλικους).

Επηρεάστηκα από τα παρακάτω: