Άγχος, δάκρυα κι ιδρώτας

Άγχος, δάκρυα κι ιδρώτας

Έχεις γεννηθεί σε αυτό τον αιώνα; Ζεις σε οργανωμένη κοινωνία; Έρχεσαι από μικρός σε επαφή με άλλους ανθρώπους; Συγχαρητήρια, έχεις άγχος! Ένα φαινόμενο τόσο αναπόφευκτο και καθημερινό, που μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να αντιμετωπίζεται σοβαρότερα, ως αληθινό πρόβλημα υγείας.

Για τους Millennials και τα παιδιά της γενιάς Z, το στρες είναι κάτι σαν την Μάρτζι -μία αόρατη κολλητή φίλη, που σε ακολουθεί παντού. Είναι οικογενειακό κειμήλιο. Η μανούλα σου το φύλαξε για να το χαρίσει σε εσένα και εσύ, προφανώς, θα το περάσεις στα παιδιά σου. Ώρες ώρες οι στρεσογόνες εμπειρίες είναι τόσο έντονες, ή τόσο συχνές, που αναρωτιέμαι αν, τελικά, γεννιόμαστε με άγχος και είναι αδύνατον να το αποβάλλουμε από τη ζωή μας.

Ίσως, όμως, να μην είναι πάντοτε αδύνατο. Κλειδί στην αντιμετώπιση, όπως σε κάθε πρόβλημα, είναι η αναγνώριση. Ποιες είναι οι καταστάσεις που μας προκαλούν αυτό το αίσθημα δυσφορίας; Και κατ’ επέκταση, τι ρόλο παίζουμε εμείς στην έκβασή τους; Συμβαίνουν τώρα ή βρίσκονται στο παρελθόν, αφήνοντάς μας να ανησυχούμε για τις συνέπειες; Αν και κοινή εμπειρία όλων, η ένταση, η συχνότητα και οι αιτίες διαφέρουν στον καθένα.

Στις νεότερες ηλικίες, το στρες ταυτίζεται με την ακαδημαϊκή και επαγγελματική αβεβαιότητα -κάτι που βιώνει μεγάλη μερίδα εφήβων και νεαρών ενηλίκων στη χώρα μας.

Αποφάσισες τι θα σπουδάσεις;

Έχεις εναλλακτικό σχέδιο αν δεν τα καταφέρεις;

Αυτή η δουλειά πληρώνει καλά, πρόσεξε μην τη χάσεις.

Αποφάσισες τι θα κάνεις; Πρέπει να αποφασίσεις.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες, συνήθως, το άγχος παίρνει τη μορφή της κινδυνολογίας. Αυτό το ρημάδι το τηλέφωνο, που δεν σηκώνουμε στους γονείς μας και, 20 λεπτά μετά, βλέπουμε τη φωτογραφία μας -και όχι από τις καλές του Instagram- σε ανακοινώσεις αναζήτησης. Μπορεί να είναι κάτι αθώο και σχετικά ακίνδυνο, όπως η αμηχανία του πρώτου ραντεβού, κάτι παραγωγικό και μικρότερης έντασης, όπως η εργασία κάτω από πίεση ή κάτι μεγαλύτερο και τετελεσμένο, όπως η φοβία μετά το σεξ χωρίς προφύλαξη.

Μπορεί να είναι κάτι που έκανες και μετάνιωσες, κάτι που καθυστερείς να τελειώσεις, κάτι που σε σόκαρε στο παρελθόν και εμφανίζεται στο παρόν. Όταν νιώσεις περίεργα ψυχικά ή σωματικά -ακόμα και μία φαινομενικά απλή δύσπνοια, εφίδρωση ή ταχυκαρδία-, σταμάτα και κατάγραψε τις σκέψεις σου. Γενικότερα, το άγχος συχνά σωματοποιείται, οπότε όσο πιο έντονη είναι η εμφάνισή του, τόσο πιο εύκολη θα είναι και η αναγνώριση.

Αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες, αυτό που μου φάνηκε σημαντικό είναι ότι η συγκεκριμένη κατάσταση είναι φυσιολογική -αν είναι πολιτικά ορθό να χρησιμοποιείται πλέον αυτή η λέξη. Αυτό που έχει σημασία είναι το μέγεθος της έντασης -υπάρχουν σαφείς διαβαθμίσεις-, αλλά και της συχνότητας. Όταν το άγχος επηρεάζει τη διάθεση, τη συμπεριφορά ή την υγεία μας, έχει η έρθει η ώρα να δράσουμε. Όσο και όπου μπορούμε.

Φυσικά, την ανησυχία που μας προκαλούν εξωγενείς παράγοντες, όπως οι συνεχώς αυξανόμενες αποκαλύψεις γυναικοκτονιών ή η αέναη τρομοκρατία του κορωνοϊού, δεν μπορείς να την παύσεις, δρώντας προς βελτίωση των φαινομένων. Το μόνο που μπορούμε είναι να εκλογικεύουμε κάποιες πιο παράλογες φοβίες ή να επικεντρωνόμαστε σε κάτι πιο θετικό, εάν παρατηρούμε ότι κάνει κακό στην υγεία μας. Ναι, μερικές φορές και κάτω από σπάνιες συνθήκες, το ροζ συννεφάκι είναι, ίσως, μία ασφαλέστερη προσωρινή κατοικία.

Αντίθετα, αυτό που μου προκάλεσε ενδιαφέρον ήταν η πρόταση “η αδράνεια προκαλεί περισσότερο άγχος”. Αν και συνήθως αρνούμαστε να δράσουμε, λόγω του φόβου του αποτελέσματος, της ευθύνης ή της αποτυχίας, εν τέλει, η καθυστέρηση αυτή είναι πολύ πιο επικίνδυνη για την ψυχική μας υγεία.

Και μιας που είπαμε ψυχική υγεία, είναι 2021. Νομίζω ότι είναι ασφαλές να θεωρήσουμε πως, κάποιες φορές, η συζήτηση με τον εαυτό μας, τους φίλους και την οικογένειά μας δεν αρκεί. Κάποιες φορές -ή μάλλον πάντα- χρειάζεται η επικοινωνία των ανησυχιών και των συμπτωμάτων μας σε έναν ειδικό. Δεν ξέρω αν αυτός θα είναι ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής ή ψυχίατρος. Δεν γράφω αυτό το κείμενο ως ειδήμων, αλλά ως μια προσπάθεια επικοινωνίας των δικών μου σκέψεων και ανησυχιών.

Σύμφωνα με 267 γιατρούς, το μέσο κόστος μίας επίσκεψης είναι 41€. Λέγεται ότι η επαγγελματική βοήθεια είναι πλεονέκτημα Α’ κόσμου. Δεν είμαι σίγουρος ότι διαφωνώ. Απλά σκεφτείτε πώς αλλιώς μπορείτε να ξοδέψετε 41 ευρώ σε διάστημα μίας ή δύο εβδομάδων και ζυγίστε, εν τέλει, τι είναι πιο αναγκαίο.

Υπάρχουν, βέβαια, και τα κλασσικά tips για το πώς να αποφύγετε την μεγέθυνση μίας εκδήλωσης στρες. Αυτά είτε είναι προσωρινά -βόλτα, αναπνοές, χαλαρωτικές ασκήσεις, χορός, κλάμα- είτε παίρνουν τη μορφή της διαμόρφωσης ενός πιο σταθερού lifestyle -συχνή άσκηση, μείωση καφεΐνης, αλκοόλ και τσιγάρου, υγιεινή διατροφή, καλύτερος ύπνος.

Κλείνοντας με μία πιο θετική νότα, δεν πρέπει να αγνοούμε τα τεράστια βήματα, που έχει κάνει η κοινωνία στην προβολή και αντιμετώπιση του άγχους, των διαταραχών και της ψυχικής υγείας. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά πρέπει να εκτιμάμε τα κεκτημένα. Και, ίσως, καλό θα ήταν που και που, να θυμόμαστε ότι όλα ξεκινούν από τις δικές μας σκέψεις. Δεν είναι πάντα εύκολο να τις χαλιναγωγήσουμε. Αλλά είμαστε οι μόνοι που μπορούν.