Το αδιέξοδο debate του #cancelculture

Το αδιέξοδο debate του #cancelculture

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται η ολοένα διευρυνόμενη χρήση του cancel culture κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από ενημερωτικούς ιστότοπους, χωρίς να αποκλείονται εντελώς και τα ενδεχόμενα να συμβεί από κοντά. Οι στόχοι του είναι ως επί το πλείστον διασημότητες, άτομα αναγνωρίσιμα, αλλά δεν εκλείπουν και οι περιπτώσεις που λαμβάνει τόπο στο μικρόκοσμο μίας περισσότερο κλειστής κοινωνίας, όπως ένα σχολείο.

Τι είναι το #cancelculture ;

Αρχικά καλό είναι να διευκρινιστεί, ότι η ερμηνεία του είναι ελαφρώς συγκεχυμένη ανά πρόσωπο. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, αναφερόμαστε στο φαινόμενο εξοστρακισμού ανθρώπων που προβαίνουν σε δημόσιες δηλώσεις με αμφιλεγόμενο νόημα ή ορισμένες φορές έχουν μισαλλόδοξο περιεχόμενο. Εδώ φτάνουμε στο σημείο που οι απόψεις διίστανται: μία μερίδα του πληθυσμού θεωρεί το cancel culture μία μορφή λογοκρισίας, ενώ μία άλλη πιστεύει πως αποτελεί ένα τρόπο ώστε να λογοδοτούν και να λαμβάνουν την ευθύνη που τους αναλογεί οι υπαίτιοι των εκάστοτε επίμαχων δηλώσεων. Ποιος όμως έχει το δίκιο με το μέρος του;

Τα δυνατά σημεία

Ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη του είναι πως δημιουργεί μία ανακατανομή της δύναμης. Δηλαδή, η αλόγιστη εξουσία που μπορεί να έχει στα χέρια του ένα διάσημο πρόσωπο, αφαιρείται και περνάει στους «κοινούς θνητούς». Είναι ιδιαίτερα ενδυναμωτικό, ειδικότερα για πολλές μειονότητες που ανά τα χρόνια, έχουν ακούσει τόσα και τόσα άσχημα σχόλια, χωρίς το περιθώριο να απαντήσουν.

Παράλληλα, ήταν καιρός πλέον να ξεκινήσουν να φιλτράρονται λίγο παραπάνω οι δημόσιες δηλώσεις και να γίνεται κατανοητός ο αντίκτυπος, οι συνέπειες και η κοινωνική επιρροή που αυτές δύνανται να ασκήσουν. Όταν το ακροατήριο είναι τόσο μεγάλο και περιλαμβάνει όλα τα μέρη του πληθυσμού, ακόμη και περισσότερο ‘’αδύναμα’’ στην κρίση τους, όπως οι ανήλικοι, μία δήλωση μπορεί να πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις από όσο νομίζει κανείς και για αυτό είναι καλό τουλάχιστον να επανεξετάζεται, πριν αναρτηθεί.

Αναμφισβήτητα, το cancel culture αποτελεί ένα μέσο προώθησης ενός περισσότερο πολιτικά ορθού λεξιλογίου. Είναι σημαντικό να καθιερωθεί ένας τρόπος έκφρασης όπου όλοι θα αισθάνονται άνετα και αυτό μπορεί να επιτευχθεί εν μέρει μέσω της απόρριψης άλλων περισσότερο πεπαλαιωμένων.

Επιπλέον, δεν πρέπει να παρακάμπτουμε το γεγονός ότι δεδομένου πως το cancel culture εφαρμόζεται συνήθως με την διάθεση προώθησης δικαιωμάτων, κατά μία έννοια μπορούν να ισχυριστούν ότι λογοκρίνονται και οι στόχοι της κριτικής του ατόμου που «ακυρώνεται».

Οι τρωτές περιοχές

Η πιο θεμελιώδης αδυναμία του cancel culture δεν γίνεται αντιληπτή με μία πρώτη ματιά. Πιο συγκεκριμένα, με το να «πατήσεις την σίγαση» σε οποιαδήποτε άποψη δεν σου αρέσει, δεν εξαϋλώνεις και την ύπαρξή της, παρά μόνο της σπρώχνεις κάτω από το χαλάκι της πόρτας. Έτσι δεν εξελίσσεται κανείς, ο πομπός, δεν κατανοεί το λάθος του, -αλλά και το αντίθετο μάλιστα, καταλήγει να «αγκαλιάζει» τις προβληματικές απόψεις του με μεγαλύτερη ζέση, όντας σε αμυντική θέση. Οι δέκτες, δεν χρησιμοποιούν την δύναμη της φωνής τους και δεν μεταφέρουν την αιτία που μία άποψη είναι λάθος, -κάτι που δεν είναι πάντοτε αυτονόητο και τέλος το κοινό των λόγων αυτών, παραμένει στην σφαίρα επιρροής τους.

Με την προσέγγιση της μη άγνοιας, σίγουρα δεν εννοείται να επικρίνουμε οποιαδήποτε άποψη υποπέσει στην αντίληψη μας και διαφωνούμε, αλλά να έχουμε κάποιο σοβαρό λόγο να την θεωρήσουμε λανθασμένη αφενός και να είμαστε σίγουροι για το νόημα της αφετέρου. Είναι αρκετές οι περιπτώσεις που λόγια παρερμηνεύθηκαν πλήρως και άτομα στοχοποιήθηκαν δημοσίως, δίχως να έχουν προσβάλει στην πραγματικότητα κανέναν.

Και ας μην ξεχνάμε πως ούτε η περιθωριοποίηση ενός ατόμου που πράττει ένα λάθος είναι η ορθότερη μορφή αντίδρασης. Εδώ, η κατεύθυνση θα ωφελούσε σαφώς περισσότερο να ήταν προς ένα περιβάλλον αλληλοκατανόησης, που όλοι έχουν την ελευθερία να κάνουν λάθη, αλλά θα διορθώνονται, με όμορφο τρόπο. Γιατί, το προσδοκώμενο αποτέλεσμα του cancel culture, στην πραγματικότητα θα έρθει μόνο μέσω του δρόμου της ενσυναίσθησης, με το να δούμε τα πράγματα ο ένας από τα μάτια του άλλου, μια διαδικασία διδακτική και για όλους όσους συμφωνούν με μία λανθασμένη άποψη, άσχετα αν παραμένουν στο παρασκήνιο.

Ούτως ή άλλως το cancel culture δεν φαίνεται να φέρνει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Αν προσέξουμε την πορεία των προσώπων που «ακυρώθηκαν», μακροπρόθεσμα είναι μικρή η διαφορά στην καριέρα τους, πέρα από την διαδικτυακή κατακραυγή και για αυτό ακριβώς θα ωφελούσε περισσότερο στην θέση αυτής, να έμπαινε η προσπάθεια επεξήγησης, συζήτησης και κατανόησης. Άλλωστε, μερικές φορές ακόμα και η κακή διαφήμιση που προέρχεται από το cancel culture είναι μια μορφή διαφήμισης για ένα πρόσωπο, επομένως χρειάζεται κάτι παραπάνω για να «έρθει στο σωστό δρόμο» ο οποιοσδήποτε υποστηρικτής μίας λανθασμένης ιδεολογίας.