Η Γυναίκα στο Αφγανιστάν

Η Γυναίκα στο Αφγανιστάν

της Στεφανίας Αποστόλου

Η επαναφορά των Ταλιμπάν στην εξουσία οδήγησε σε μία νέα ανθρωπιστική κρίση με τη γυναίκα να βιώνει μία έμφυλη βία, μία συνεχή απειλή της ζωής της και μία αδιάκοπη καταπάτηση ουσιαστικών δικαιωμάτων της. 

Σε ένα καθεστώς βίας και δεσποτισμού επέστρεψαν τις τελευταίες μέρες οι γυναίκες στο Αφγανιστάν μετά την επάνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία. Οι εικόνες που μεταδίδονται σε κάθε άκρη του πλανήτη παρουσιάζουν ανθρώπους κυριευμένους από αισθήματα αγωνίας, απόγνωσης και αβεβαιότητας τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. Η αναγκαστική φυγή σε χώρες τις Δύσης φαντάζει για πολλούς η μόνη διέξοδος προς ένα ασφαλές περιβάλλον με άνδρες, γυναίκες και παιδιά να αποχωρίζονται ακόμη και τις οικογένειές τους.  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εκφοβισμού η γυναίκα υφίσταται τεράστιο πλήγμα, καθώς δικαιώματα και ελευθερίες που είχαν κατακτηθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια περιορίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό.  

Για ακόμη μία φορά παρατηρούμε να εκτυλίσσεται η υποβάθμιση της γυναικείας υπόστασης με την επιστροφή θρησκευτικών και πολιτικών δογμάτων, που αντανακλούν την προηγούμενη περίοδο εξουσίας των Ταλιμπάν. Μία περίοδο συνυφασμένη με σύνολα πράξεων βίας, δημόσιων λιθοβολισμών και άλλων βασανιστηρίων σε βάρος γυναικών που δεν συμμορφώνονταν σύμφωνα με τις προσταγές της Σαρία. Η Σαρία είναι ο ισλαμικός νόμος εμπνευσμένος από το Κοράνιο, ο οποίος προωθεί ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής, βάσει του οποίου οι μουσουλμάνοι διαμορφώνουν την καθημερινότητά τους. Ωστόσο οι Ταλιμπάν τείνουν να υιοθετούν μία ακραία ερμηνεία αυτού του μουσουλμανικού νόμου, καταπατώντας κάθε δικαίωμα και ελευθερία της γυναίκας.

Οι κανόνες του, που επιβάλλονταν κατά την πενταετή κυριαρχία των Ταλιμπάν, γεννούν σήμερα έναν νέο εφιάλτη στις γυναίκες, οι οποίες οφείλουν να τους ακολουθήσουν αδιστάκτως, έτσι ώστε να αποφύγουν τις βαριές τιμωρίες που επιφυλάσσει η ανυπακοή τους. Τέτοιου είδους προσταγές αφορούσαν:

  • Την ολοκληρωτική κάλυψη του σώματος και του προσώπου.
  • Την απαγόρευση της εργασίας και του σχολείου.
  • Την  περιορισμένη πρόσβαση στο σύστημα υγείας.
  • Την υποχρεωτική  συνοδεία της γυναίκας από άνδρα της οικογένειας στους εξωτερικούς χώρους και τα μέσα μεταφοράς.
  • Το βάψιμο των παραθύρων του σπιτιού έτσι ώστε να μην βλέπουν οι περαστικοί το εσωτερικό.

 Οι Ταλιμπάν σε πρόσφατη συνέντευξή τους ανακοίνωσαν τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των γυναικών με βάση τις θεμελιώσεις του νόμου της Σαρία, την συμμετοχή τους σε διάφορες δραστηριότητες, την πρόσβαση σε εκπαίδευση και υγεία, καθώς και τη χρήση χιτζάμπ και όχι αποκλειστικά μπούρκας, έχοντας ως  μόνο στόχο να επικοινωνήσουν μία περισσότερο ήπια ερμηνεία του μουσουλμανικού νόμου, καθησυχάζοντας την κοινή γνώμη. Ωστόσο για τους Ταλιμπάν η ισότητα φύλων είναι ανύπαρκτη και η κυριαρχία του άνδρα έναντι της γυναίκας αδιαμφισβήτητη.  

‘’Περιμένω τους Ταλιμπάν να με σκοτώσουν’’ ήταν η δήλωση της Ζαρίφα Γκαφάρι, πρώτης γυναίκας δημάρχου στη Καμπούλ, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά τον τρόμο και τον εφιάλτη των γυναικών και κυρίως εκείνων που έχουν κάποιου είδους έκθεση και επιρροή στη κοινωνία, όπως πολιτικοί και δημοσιογράφοι, με τις δολοφονίες των τελευταίων να έχουν αυξηθεί το τελευταίο διάστημα στην περιοχή. 

Εν έτει 2021 βιώνουμε μία ακόμη ανθρωπιστική κρίση καθώς οι ζωές, η υγεία και η διαβίωση πολλών ανθρώπων και κυρίως γυναικών απειλούνται σημαντικά. Η εμφάνιση, η συμπεριφορά και κυρίως το μέλλον τους εξαρτώνται αποκλειστικά από κάποιον άνδρα της οικογένειας, καταρρίπτοντας την ελεύθερη βούληση και μη δίνοντας τους το δικαίωμα να λαμβάνουν οι ίδιες τις αποφάσεις για τις ζωές τους. Σε περιπτώσεις λήξης ενός γάμου μάλιστα οι κανόνες και οι νόμοι έχουν δημιουργηθεί, έτσι ώστε να εξυπηρετούν αποκλειστικά τα δικαιώματα των ανδρών. Οι τελευταίοι λαμβάνουν τις αποφάσεις για την επιμέλεια των παιδιών, αναγκάζοντας την γυναίκα να καταβάλλει  αποζημίωση, ενώ σε περίπτωση διαφωνίας με την απόφαση του διαζυγίου έχουν τη δυνατότητα ακόμη και να βιαιοπραγήσουν εις βάρος της. Ο άνδρας υπερτερεί της γυναίκας και αυτός είναι απαράβατος κανόνας.

Η σύγχρονη εποχή ωστόσο διαφέρει σε σημαντικό βαθμό με παρόμοιες παρελθοντικές περιόδους αδικίας, υποταγής και  κακομεταχείρισης των γυναικών. Σήμερα οι άνθρωποι και κυρίως οι νέοι ενημερώνονται. Οι εφιαλτικές καταστάσεις λαμβάνουν μορφή εικόνας, κειμένου και προβάλλονται στα μέσα ενημέρωσης και στα social media μην αφήνοντας τίποτα αόρατο και θαμμένο. Το σημαντικό εν τούτοις είναι να μην εφησυχάζουμε και επαναπαυόμαστε στην παθητική ενημέρωση αλλά εξουσίες, οργανώσεις και οργανισμοί να δράσουν με γοργό ρυθμό έτσι ώστε να λάβει τέλος ο εφιάλτης που βιώνουν συνάνθρωποί μας.  Μην αφήσουμε τέτοιου είδους πρακτικές οπισθοδρόμησης να σταθούν ανάχωμα στην πρόοδο που κατόρθωσαν πολλές γενεές αναφορικά με τη φυλετική ισότητα και τα ίσα δικαιώματα σε άνδρες και γυναίκες.